ملیحه فخاری فعال رسانه در یادداشتی نوشت: شَدّه را نمیتوان تنها یک سازه آیینی دانست. در فرهنگ عامه منطقه، این واژه بیش از هر چیز با مفهوم استواری و راستقامتی پیوند خورده است. هر پارچهای که بر آن دوخته میشود و هر دستی که آن را برمیافرازد، بخشی از یک روایت بزرگ را بازگو میکند؛ روایتی که از کربلاست آغاز شده و تا امروز در جان مردم احمدآباد جاری است.
هنر ارادت؛ نقش زنان در تار و پود شَدّه
این آیین، پیش از آنکه در میدانهای حسینه به چشم بیاید، در حریم خانههای موقوفه آغاز میشود. در روز ششم محرم، زنان احمدآباد با دستانی آکنده از ارادت، پارچههای نذری حریر با رنگهای قرمز، زرد و سفید را گرد طوق شَدّه میدوزند.
این پارچهها، نمادی از لباسهای به یغما رفته یاران امام حسین(ع) یا رخت دامادی خونرنگ حضرت علیاکبر(ع) هستند. در روزگاری که بسیاری از سنتها در معرض فراموشی قرار گرفتهاند، حضور مؤثر زنان در پاسداری از این میراث ناملموس، جلوهای از نقشآفرینی آنان در حفظ فرهنگ بومی و دینی است.
قدرت و ایمان؛ آزمون استواری
اوج شکوه این آیین در روز هفتم محرم رقم میخورد؛ لحظهای که شَدّه از حریم خانه خارج شده و به سمت حسینه حرکت میکند. بلند کردن شَدّه، بیش از آنکه نمایش توان جسمی باشد، آزمونی از تمرکز، اراده و مسئولیتپذیری است.
در میان جوانان احمدآباد، معدود افرادی توانایی بلند کردن این نماد سنگین را با یک دست دارند. وقتی یکی از این جوانان، شَدّه را بر سر دست میگیرد، در واقع نمادینترین پیام این آیین را به نمایش میگذارد: اینکه پرچم حق و حقیقت باید بر دوش نسلهای آینده باقی بماند.
نمادشناسی تضاد؛ از حریر تا اژدها
شَدّه در باطن حامل لایههای عمیقی از معناست. تضاد بصری در این نماد خیرهکننده است؛ در حالی که در بالا، پارچههای حریر و زربفت، نماد زیبایی و پاکی هستند، در پایین، مجسمههای ششسر اژدها (مار غاشیه) ایستادهاند که در باورهای محلی، نمادی از نیروهای شر و ستم دانسته میشوند. این ساختار، یک درس بصری است: حقیقتی که در اوج است و شکوه دارد، در مقابل ستمی که در پایین قرار گرفته و به آتش ختم میشود.
ضرورت صیانت از یک میراث ناملموس
بنا بر برخی روایتهای محلی، پیشینه شَدّه با دوران آلمظفر پیوند داده میشود. اما در دنیای امروز، این میراث با چالش فراموشی و گسست نسلی مواجه است. در برابر این جریان، پیشکسوت آیین شَدّهبرداری، محمود محمدی احمدآبادی، از سال ۱۳۵۷ تاکنون عهدهدار حفظ و تداوم این سنت بوده است تا اجازه ندهد این پرچم در کویر بر زمین بیفتد.
در این میان، باید تأکید کرد که حفظ آیین شَدّهبرداری تنها پاسداری از یک مراسم مذهبی نیست، بلکه صیانت از بخشی از میراث ناملموس ایران است. آیین شَدّهبرداری به عنوان بخشی از میراث فرهنگی ناملموس منطقه، ظرفیت ارزشمندی برای مستندسازی، پژوهش و معرفی در سطح ملی دارد. استمرار این میراث، نیازمند حمایتهای فرهنگی و بهویژه مشارکت فعال نسل جوان است تا پیوستگی این گنجینه ارزشمند برای نسلهای آینده حفظ شود.
سخن پایانی
شَدّه، روایتی است از چگونگی پیوند یک جامعه با ارزشهای عاشورا؛ روایتی که نشان میدهد فرهنگ حسینی در همبستگی اجتماعی و انتقال ارزشها به نسلهای آینده تجلی مییابد.
راز ماندگاری شَدّه در ایستادگی است؛ ایستادگی در برابر فراموشی و گسست فرهنگی. شَدّه نمادی از قامت راستین ایمان و تداوم حافظه تاریخی یک جامعه است؛ آیینی که قرنها در کویر زیسته، نسل به نسل منتقل شده و همچنان پیام عاشورا را در دل فرهنگ بومی این سرزمین زنده نگه داشته است.
انتهای پیام/
نظر شما